Α Π Ο Ν Ε Ν Ο Η Μ Ε Ν Ο   Σ Υ Ν Τ Α Γ Μ Α

τραντάζοντας το εθνικό αφήγημα

1η Ανακοίνωση

 (σε 21 θραύσματα)

1. Οι γραμμές που ακολουθούν θέλουν να εκφράσουν μιαν αγωνία. Και δεν υπάρχει αγωνία δίχως ερωτήματα. Γιατί χρειαζόμαστε την τέχνη; Μας βοηθάει σε κάτι; Τι σχέση έχει με όλο αυτό το αφισομάνι στους δρόμους που κάθε τόσο μας καλεί σε κάτι μοναδικό; Πόσο καιρό έχεις να συγκλονιστείς με μια παράσταση ή ένα βιβλίο; Μήπως πιάνεις τον εαυτό σου καμιά φορά να εκβιάζει τον συγκλονισμό του; Νιώθεις κι εσύ πως η ζωή μας απομακρύνθηκε από την ύπαρξή μας; Μήπως ζούμε την ύστατη παρακμή του πολιτισμού;

2. Το Απονενοημένο Σύνταγμα δεν είναι ένα καλλιτεχνικό εγχείρημα αλλά μια ομαδική απόπειρα ζωής.

3. Διέπεται από διαθεματικότητα, σαν τις ανηφόρες μιας πυραμίδας, που όμως όλες οι διαδρομές και οι προσεγγίσεις καταλήγουν στην κορυφή της ύπαρξης: ποίηση, δοκίμια, θεατρικά, χορός, περφόρμανς, εικαστικά, μουσική, video, θέλουμε να συνυπάρξουν αρμονικά για να συγκροτήσουν μια ολιστική κατάθεση, ένα συλλογικό διδακτορικό με βιβλιογραφία εαυτού.

4. Ό,τι έργο παράγεται από τους συμμετέχοντες βρίσκεται εντός των ορίων μιας υπαρξιακής εντοπιότητας, συνομιλεί με ένα πραγματικό συμβάν αυτοκτονίας, απευθύνει χαιρετισμό σε ένα πρόσωπο που κάποτε υπήρξε. Η ύπαρξη αυτού του ντοκουμέντου εξασφαλίζει την «αντικειμενική θεμελίωση της πραγματικότητας», αγγίζεται το ματωμένο νήμα που μας οδήγησε μέχρι εδώ, και το παραγόμενο αποτέλεσμα «ξαναφέρνει την έμπνευση στα πραγματικά περιστατικά, στηρίζοντας σ’ αυτά το ποιητικό αποτέλεσμα». 

5. Δεν βασίζεται σε αληθινή ιστορία. Είναι. Και διακλαδώνεται στο παρόν μας.

6. Όλοι οι αυτόχειρες, όλες οι επιστολές που άφησαν πίσω τους, αντλήθηκαν μέσα από πρωτογενή έρευνα στον καθημερινό τύπο. Η βασική έρευνα του ΡΠΑ αρκετές φορές συνεχίστηκε από τους ίδιους τους συμμετέχοντες με διάφορους τρόπους και εμπλουτίστηκαν σημαντικά τα στοιχεία. Οφείλουμε να υπερασπιζόμαστε ένα παρελθόν χωρίς μεσάζοντες αν επιζητούμε ένα μέλλον χωρίς μπάστακες.

7. Γράφει ο Βάλτερ Μπένγιαμιν στην VI θέση για τη φιλοσοφία της ιστορίας: «Ανασύνθεση του παρελθόντος δεν σημαίνει αναγνώρισή του “με τον τρόπο που υπήρξε πραγματικά”. Σημαίνει το άρπαγμα μιας μνήμης καθώς αστράφτει σε μια στιγμή κινδύνου […] Το χάρισμα να αναζωπυρώνει τη σπίθα της ελπίδας στο παρελθόν έχει εκείνος μόνο ο ιστορικός που είναι απόλυτα πεπεισμένος ότι ούτε ακόμη και οι νεκροί δεν θα ‘ναι ασφαλείς από τον εχθρό, εάν αυτός νικήσει. Και ο εχθρός αυτός δεν έχει πάψει να νικά».

8. Κατά βάθος πρόκειται για ένα πείραμα, μια στιγμιαία απόπειρα να αλλάξουμε το παράδειγμα της Ιστορίας ή έστω να τραντάξουμε την κυρίαρχη ιστοριογραφία, ώστε να δούμε αν μπορεί να σταθεί μια εθνική αφήγηση χωρίς να πρωταγωνιστούν πρωθυπουργοί και στρατηγοί αλλά ανώνυμοι απεγνωσμένοι.

9. Είναι δυνατόν να σταθεί μια Ιστορία που ενδιαφέρεται περισσότερο για τους λόγους που οδήγησαν μια μοδίστρα να αυτοκτονησει το 1939 στις γραμμές του τρένου στο Θησείο παρά για τους λόγους που οδήγησαν στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο; Είναι δυνατόν να σταθεί η ελληνική ιστορία από την πλευρά του τραύματος και της απελπισίας;

10. Πέρα από τον ζήλο για τον ανώνυμο άνθρωπο της καθημερινότητας, και μάλιστα για τον ανώνυμο που καταδιώκεται, υπάρχει και μια αναγκαιότητα εδώ, ένα κατεπείγον αίτημα να άρουμε τον αποκλεισμό του. Όσο οι αυτόχειρες εξοβελίζονται μιασματικά στην ιστορική σιωπή, τόσο αναπαράγουμε το κοινωνικό στίγμα. Κι όσο η ηθική τού στίγματος από πλευράς μας συνεχίζει να εγκλωβίζει τον αυτόχειρα σε μια ανεξιχνίαστη ζώνη, τόσο τα αθέατα μονοπάτια που καταλήγουν στους γκρεμούς θα συνεχίσουν τη δουλειά τους.

11. Ναι μεν «η κατάφαση της ζωής βασίζεται στην άρνηση του θανάτου» όμως ορίζοντας τους συλλήβδην ψυχασθενείς είναι μια συλλογική αποποίηση ευθύνης.

12. Πέρα από τη μελέτη των κοινωνικών αιτιών που δημιουργούν βολικές κατηγοριοποιήσεις, πέρα από τις ερμηνείες των Durkheim, Freud, Μarx, στη βάση του εγχειρήματός μας κάθε αυτοχειρία αντιμετωπίζεται ως ένας θάνατος μοναδικός, που αντανακλά μια αυθύπαρκτη ζωή, και κουβαλά ένα ανόμοιο βάρος ύπαρξης.

13. Το Ρομαντικό Πανεπιστήμιο επιλέγει να μην αποκρύψει τα ονόματα των αυτοχείρων κατά την διάρκεια της φανέρωσης των εργασιών γιατί δεν επιθυμούμε να τις αντιμετωπίσουμε ως περιπτώσεις ηττημένες κι ούτε να αναπαραγάγουμε το στίγμα που συναινεί σε τούτη την ανωνυμία. Η απόφασή τους κρύβει περηφάνια και όχι ντροπή. Πρόκειται περί υποκειμένων και όχι δεδομένων. Η επιλογή μας αυτή θέλει να διαβάλει και τις πρακτικές αξιολόγησης και πνευματικής ιεράρχησης της ζωής, καθότι στις περιπτώσεις αυτοκτονούντων καλλιτεχνών ή πολιτικών προσώπων, αντιθέτως, η επωνυμία διαχρονικά επιβάλλεται.

14. Το Απονενοημένο Σύνταγμα είναι ένας φόρος τιμής στους ατίμητους νεκρούς. Ωστόσο δεν έχουμε διάθεση να ηρωοποιήσουμε τον αυτόχειρα. Δεν είναι μια ρομαντική απόφαση η φυγή από τη ζωή. Είναι ωμός ρεαλισμός. Ο πιο ωμός που διαθέτουμε. Γι’ αυτό πιστεύουμε λοιπόν πως ο αυτόχειρας είναι εκ των υστέρων σε θέση να μας διδάξει τις ρωγμές και τις κακοτοπιές. Τον πλησιάζουμε συνειδητά και παρατεταγμένα για πρώτη φορά, γιατί στέκει σαν φάρος που λόγω της ακριτικής θέσης του εποπτεύει το Όλον και φωτίζει τα αδιέξοδα της κοινωνίας. Είναι ο απόλυτος μάρτυρας, ο πιο αδιάψευστος, για το τι πηγαίνει λάθος στο εδώ και τώρα. Έχουμε ανάγκη τη γνώση του. Πρέπει να μάθουμε για την εκδίωξη που του συνέβη. Να προετοιμαστούμε για τις δικές μας διαφυγές.

15. Δεν είναι εύκολη διαδρομή. Υπάρχει πληθώρα στερεοτύπων που πρέπει να θραυστούν. Τα φράγματα της ηθικής που υψώνονται διαχρονικά και ορίζουν το «αφοριστέον» δεν ξεπερνιούνται εύκολα. Μόνο η αλματώδης φύση της τέχνης είναι σε θέση να αντιπαρατεθεί.

16. Επιστροφή στην τέχνη, ως μια ιστορία της επούλωσης. 

17. Ειδικά σήμερα, στην εποχή της πανδημίας, που έκανε τη μαζική κουλτούρα να ασθμαίνει και το star system να στέκεται μετέωρο και αγχωμένο («το ουσιώδες είναι που έσκασε») δεν αρκεί να είμαστε δημιουργικοί. Οφείλουμε να επανακαθορίσουμε τη σχέση μας με την καλλιτεχνία, επιχειρώντας απαντήσεις στα υπαρξιακά ζητήματα που ανοίγονται. Ώρα για ποίηση χωρίς υπεκφυγές.

18. Τώρα πια, εξαιτίας της παρακμής του πολιτισμού σε όλα τα επίπεδα του θεαματικοποιημένου κόσμου, γνωρίζουμε πως η ριζοσπαστικοποίηση δεν αποτελεί πολιτικό αίτημα αλλά ένα καθαρά υπαρξιακό ζητούμενο. Η δημιουργία με όρους φήμης, σε συνθήκες ανταγωνισμού και φθόνου, με προσδοκίες θεσμικών συμβολαίων και κριτήρια εμπορικά, ευθύνεται για τον κλονισμό της ψυχικής μας υγείας. Η δημιουργία με όρους κοινότητας και επαφής διασφαλίζει την πνευματική ελευθερία και την ατομική ευεξία.

19. Όλη η τροπή που έχει πάρει η σημερινή κοινωνία εξηγείται εις βάθος αν απαντήσεις στο πώς διαχειρίζεσαι το αναπόφευκτο μελλούμενο του θανάτου σου. Από την φοβική αγωγή σου στο παιδί μέχρι το πώς διασκεδάζεις, το πώς συγκινείσαι, το πώς πολιτικοποιείσαι, και γενικά το πώς ορθολογικοποιείς την ύπαρξή σου, αποδεικνύεται πως έχει εκλείψει η ανθρώπινη περιπέτεια καθότι ο εσωτερικευμένος φόβος του τέλους σου μετατρέπεται σε μια μεγάλη απώθηση ζωής. Είναι φανερό πως η εξουσία τρέφει τα πιο συντηρητικά αντανακλαστικά μας, τα οποία ικανοποιούνται καταναλώνοντας ασφάλεια, υγεία, τουρισμό, κομφορμισμό, περιπέτεια blockbuster. Η συμφιλίωση με το αναπόφευκτο τέλος μας είναι που ενισχύει τον βιωματικό χρόνο, μας κάνει θαρραλέους, ετοιμοπόλεμους, εχθρούς του ρεφορμισμού.

20. Θαυμάζουμε το μυστήριο του θανάτου ώστε να επαναμαγεύσουμε το μεγαλείο της ζωής. Επιχειρούμε να προσπεράσουμε την millenium κενότητα για να επιχειρήσουμε μια επαναπρόσληψη του Ιερού.

21. Οι δουλειές των ανθρώπων που συμμετέχουν (ο αριθμός τους αγγίζει τους 200) εύλογο είναι πως δημιουργούνται για να φανερωθούν και να διαδράσουν. Ωστόσο, το κοινό με την ευρύτερη έννοια δεν είναι το ζητούμενο. Απευθυνόμαστε σε ανθρώπους που η ευαισθησία τους ασφυκτιά μέσα στον κόσμο της μαζικής κουλτούρας και έχουν την ωριμότητα να διαισθάνονται την απελευθερωτική σημασία της καλλιτεχνικής πράξης.

 

Σ. Ρακάς
Οκτώβρης 2020
syntagma2021@yahoo.com

 

Το ετήσιο πρόγραμμα των δράσεων για το 2021 θα ανακοινωθεί τον Δεκέμβρη του 2020

Όλες οι εκδηλώσεις μας θα είναι χωρίς εισιτήριο. Ένα κουτί ενίσχυσης θα πλαισιώνει τους χώρους με τα έσοδα να προορίζονται για την συγγκεντρωτική έκδοση του «Απονενοημένου Συντάγματος». Ο Τόμος ενδέχεται να αγγίξει τις 1000 σελίδες. Κάθε συνεισφορά σας είναι πολύτιμη.

Απευθείας στήριξη μέσω donation: